Noise control engineering: hoe later hoe duurder

Waarom noise control engineering al vanaf de eerste ontwerpfase essentieel is

Bij de ontwikkeling van een nieuwe industriële installatie ligt de nadruk vaak op productiecapaciteit, veiligheid en kosten. We merken dat geluidsbeheersing regelmatig een lagere prioriteit krijgt. Veel bedrijven gaan ervan uit dat, zodra de omgevingsvergunning is verleend, het onderwerp geluid grotendeels is afgedaan. In de praktijk blijkt echter dat juist tijdens de realisatie en ingebruikname van de installatie de grootste problemen ontstaan. Pas wanneer een fabriek of installatie operationeel is wordt dan pas duidelijk dat niet aan de geluidsvoorschriften kan worden voldaan. Op dat moment zijn effectieve oplossingen vaak complex, kostbaar en soms zelfs technisch nauwelijks meer uitvoerbaar. Daarbij komt dat noodzakelijke aanpassingen vaak niet direct kunnen worden uitgevoerd, omdat hiervoor een geplande onderhoudsstop van de installatie nodig is. Hierdoor kan het soms maanden of zelfs jaren duren voordat het probleem is opgelost.

Een belangrijke wetmatigheid binnen noise control engineering luidt: hoe later een geluidsmaatregel in een project wordt geïmplementeerd, hoe hoger de kosten. Tijdens de basic engineering kunnen relatief eenvoudige ontwerpkeuzes een groot effect hebben op de uiteindelijke geluidsemissie. Denk aan een gunstige positionering van lawaaiige installaties, de keuze voor stillere apparatuur, voldoende ruimte voor geluiddempers of omkastingen en toepassing van trillingsisolatie. Worden dergelijke voorzieningen pas tijdens de detailengineering of zelfs na de bouw overwogen, dan moeten ontwerpen die al waren goedgekeurd worden aangepast. De beschikbare ruimte is vaak beperkt, waardoor optimale geluidbeheersing niet meer mogelijk is. Het gevolg is dat relatief eenvoudige maatregelen uitgroeien tot kostbare retrofit-projecten, met extra kosten voor engineering en hogere investeringskosten.

Een cruciaal onderdeel van noise control engineering is het opstellen van geluidsspecificaties voor leveranciers (vendors). Voor vrijwel alle geluidsproducerende apparatuur, zoals ventilatoren, compressoren, pompen, koelers en afblaassystemen, moet de maximale geluidsemissie contractueel worden vastgelegd. Wanneer deze specificaties zorgvuldig zijn opgesteld, is de leverancier verantwoordelijk voor het leveren van apparatuur die aan de gestelde geluidseisen voldoet. Wordt geluid onvoldoende of onjuist gespecificeerd, dan verschuift de verantwoordelijkheid na oplevering vaak naar de contractor of eigenaar van de installatie. Eventuele aanvullende geluidmaatregelen komen dan voor eigen rekening, terwijl deze kosten in veel gevallen hadden kunnen worden voorkomen. Het opstellen van navolgbare en toetsbare geluidsspecificaties vraagt kennis van akoestiek, meetmethoden, normen en de praktische uitvoerbaarheid van geluidsreducerende maatregelen. Goede geluidsspecificaties zijn echter  is essentieel en één van de belangrijkste onderdelen van succesvolle noise control engineering.

Om geluid gedurende het volledige ontwerp- en bouwproces beheersbaar te houden, is de internationale norm ISO-15664 ontwikkeld. Deze norm beschrijft een gestructureerde methode voor ‘noise control design procedures for open plants’. Het uitgangspunt is dat geluid niet achteraf wordt gecorrigeerd, maar gedurende alle projectfasen systematisch wordt beheerst. Daarbij worden geluidsdoelstellingen vastgesteld, geluidsbudgetten toegekend aan individuele installaties en wordt tijdens iedere ontwerpfase gecontroleerd of nog aan de gestelde eisen kan worden voldaan.

De werkzaamheden binnen noise control engineering verschillen per projectfase.

Tijdens de concept- en feasibilityfase worden de geluidsdoelstellingen vastgesteld op basis van eisen ten aanzien van omgevingsgeluid en geluid op de arbeidsplaats. Meestal worden de eerste geluidsmodellen opgesteld om verschillende concepten door te rekenen. Daarnaast worden geluidsbudgetten verdeeld over de verschillende procesonderdelen.

In de basic engineeringfase worden de geluidsspecificaties voor de leveranciers opgesteld. De maximale geluidsemissie van alle relevante apparatuur wordt contractueel vastgelegd en waar nodig worden voorzieningen zoals geluiddempers, omkastingen, geluidsschermen en trillingsisolatie in het ontwerp opgenomen. Juist in deze fase zijn aanpassingen relatief eenvoudig en kosteneffectief. De aanvraag voor de omgevingsvergunning wordt vaak gedaan op basis van informatie die in deze fase beschikbaar is.

Tijdens de detailengineering worden de gekozen maatregelen verder uitgewerkt en gecontroleerd. Leveranciersgegevens worden beoordeeld, geluidsberekeningen worden geactualiseerd en eventuele afwijkingen worden gecorrigeerd voordat de bouw start.

In de bouw- en commissioningfase ligt de nadruk op verificatie. Er wordt gecontroleerd of de geleverde apparatuur voldoet aan de overeengekomen geluidsspecificaties en na ingebruikname worden geluidsmetingen uitgevoerd om aan te tonen dat de installatie voldoet aan de vergunningsvoorschriften.

Tot slot

Door noise control engineering als integraal onderdeel van het ontwerp- en bouwproces te beschouwen, kunnen kostbare aanpassingen achteraf worden voorkomen. Bovendien biedt deze aanpak zekerheid dat de installatie vanaf de eerste bedrijfsdag voldoet aan de wettelijke geluidsvoorschriften. Een gestructureerde werkwijze volgens ISO 15664 leidt daardoor niet alleen tot lagere projectkosten, maar ook tot een voorspelbaar ontwerp, minder projectrisico's, een soepelere ingebruikname én een duurzame relatie met de omgeving.